Na miejscu zdarzenia (katastrofa, wypadek komunikacyjny, pożar) często pierwszym zespołem ratunkowym jest zespół Straży Pożarnej.
Uwaga:
1. w pierwszej kolejności należy dbać o bezpieczeństwo własne i poszkodowanego
2. przed przystąpieniem do udzielenia pomocy poszkodowanemu należy właściwie i szybko ocenić stan zagrożenia
3. należy upewnić się, że do minimum zostało zredukowane ryzyko wybuchu benzyny, zsunięcia się rozbitego samochodu z nasypu, zawału ściany czy stropu.
Zasady postępowania wstępnego z ofiarą wypadku (badanie ratownicze)
Aby właściwie udzielić pomocy poszkodowanemu należy zbadać. Po dotarciu do niego należy sprawdzić czy reaguje na głos, potrząsając np. jego ramieniem, pytając: Jak się czujesz? Jeżeli poszkodowany reaguje na głos i potrząsanie należy zostawić go w zastanej pozycji, zwracając uwagę na:
o zachowanie poszkodowanego (bełkotliwa mowa, splątanie, pobudzenie psychoruchowe)
o zabarwienie skóry (sinica, bladość)
o ciepłotę skóry
o wilgotność skóry (poty, suchość)
o sposób oddychania (normalny człowiek oddycha z częstością 10-20 oddechów/minutę; dziecko 15-25 x/minutę; noworodek 25-40 x/minutę); do niepokojących objawów należą: nieregularny oddech, oddech szybki i głęboki; oddech, który przypomina chwytanie powietrza przez rybę wyjętą z wody tzw. rybi oddech; brak przepływu powietrza z ust (wydechu) z jednoczesnym rszarpaniemr1; brzuchem i przeponą w rytmie oddechu
o ślady krwi, wymiocin, moczu, fragmentów tkanek na ubraniu lub w bezpośrednim otoczeniu poszkodowanego
o szybko rozprzestrzeniające się plamy krwi na ubraniu (świadczące o ranach pod ubraniem)
o fragmenty kości przebijające ubranie.
Należy się zorientować, co do mechaniki wypadku zwracając uwagę na zajmowane miejsce w pojeździe, zapięte pasy bezpieczeństwa (zwykłe, bezwładnościowe) i wypełnienie się (odpalenie) poduszki powietrznej (airbag).
Jeżeli poszkodowany jest przytomny należy:
o zapytać go o personalia
o ocenić stan jego pamięci przed wypadkiem (pytając: czy pamięta Pan/Pani co się stało?); niepamięć wsteczna świadczy (obok nudności, wymiotów i bólu głowy) o wstrząśnieniu mózgu
o zapytać się o dolegliwości (osłabienie, ból, nudności, zimno, dreszcze)
o zapytać czy poszkodowany czuje poszczególne części ciała (Nawet jeżeli są one znacznie uszkodzone r11;zmiażdżone przez fragmenty pojazdu); brak bólu świadczy o uszkodzeniu struktur nerwowych (rdzenia kręgowego lub nerwów); czucie bólu przed wydobyciem poszkodowanego z pojazdu i jego brak po wydobyciu mogą świadczyć o obrażeniach wtórnych, spowodowanych niewłaściwym wydobyciem z pojazdu lub toczącym się procesem patologicznym (narastający krwiak)
o polecić pacjentowi poruszenie poszczególnymi częściami ciała (kończyny górne i dolne) zwracając uwagę na współistniejący ból
o w każdym przypadku u poszkodowanego należy:
r6; ocenić tętno na tętnicy szyjnej; jeżeli poszkodowany jest przytomny dopuszczalna jest ocena tętna na tętnicach promieniowych; (badając tętno należy ocenić jego częstość i napięcie)
r6; ocenić wypełnienie włośniczkowe
r6; ocenić oddech, zwracając uwagę na duszność
r6; zwrócić uwagę na zapach wydobywający się z ust poszkodowanego (rozpuszczalnik, alkohol, kwaśne jabłka)
r6; ocenić stan przytomności, kierując się skalą śpiączek
r6; w zakresie głowy i szyi zwrócić uwagę na:
słuch
rany (charakter: cięte, tłuczone, szarpane; rozmiar; rodzaj krwawienia: znaczne, mierne)
obecność podbiegnięć krwawych (siniaków)
ciała obce wystające z rany
nieprawidłową ruchomość np. żuchwy (przesuwanie się odłamów kostnych, ubytki w czaszce)
stan uzębienia (wyłamane zęby, obecność protez zębowych, które należy jak najszybciej usunąć z ust)
wyciek krwi lub jasnego, przejrzystego płynu (płyn mózgowo-rdzeniowy) z uszu i nosa
r6; w zakresie klatki piersiowej zwrócić uwagę na:
symetrię w czasie oddychania
nieprawidłową ruchomość klatki piersiowej (asymetrię oddechu); klatka w czasie wdechu zapada się, a czasie wydechu uwypukla się
udział dodatkowych mięśni podczas oddychania (przyjmowanie przez poszkodowanego pozycji siedzącej, rozszerzanie skrzydełek nosa podczas wdechu, napięte mięśnie szyi, twarzy i brzucha)
nieprawidłową funkcję oddychania (poszkodowany wykonuje wdech, nie mogąc wykonać wydechu)
obecność podbiegnięć krwawych (siniaków), szczególnie w linii przebiegu pasów bezpieczeństwa, obojczyka i łopatek
ból w czasie oddychania (szczególnie podczas wdechu)
rany klatki piersiowej; w tym rany syczące, zasysające powietrze z zewnątrz
ciała obce wystające z rany
obecność trzeszczenia skóry wokół zranień i w miejscach dolegliwości bólowych (rozedma podskórna; powietrze z płuc przedostało się do tkanki podskórnej)
dodatkowe zjawiska akustyczne towarzyszące oddychaniu (świst, rzężenia)
r6; w zakresie brzucha i miednicy zwrócić uwagę na:
podbiegnięcia krwawe w miejscu urazu (kierownica, pasy bezpieczeństwa)
ból
napięcie mięśni brzucha (twardy r11;deskowaty brzuch w połączeniu z pogarszającym się stanem ogólnym, bladością może świadczyć o krwawieniu do jamy brzusznej)
rany (charakter); mogą jeżeli doszło do przerwania otrzewnej i skóry prowadzić do wytrzewienia tj. wydostania się zawartości otrzewnej (jelit, sieci i kreski) na zewnątrz
rodzaj krwawienia
ciała obce wystające z rany
r6; w zakresie kończyn należy zwrócić uwagę na:
budowę, zniekształcenia, nieprawidłową ruchomość
zachowaną (lub nie) funkcję (zginanie, uścisk)
ból (w spoczynku i w czasie poruszania)
rany (każda rana kończyn przy współistnieniu patologicznej ruchomości świadczy o złamaniu otwartym; nawet wtedy, gdy fragmenty kości nie wystają z rany)
symetrię i obwód kończyn (np. przerwanie ciągłości tętnicy udowej powoduje krwawienie do przestrzeni międzypowięziowych uda, w następstwie którego obwód uda powiększa się jedynie o 1,5 cm r11; przy wynaczynieniu się 2000 ml krwi !!!)
Portal
Galerie
